Çiçekler; bahçelerimizi, ormanları, parkları ve hatta balkonlarımızı süsleyen bitkilerdendir. Kimisi güzel kokusuyla kimisi ise görüntüsüyle insanları mest eder. Özellikle de baharla beraber birçok çiçek çeşidi karşımıza çıkar. Fakat bir o kadar da nazlıdırlar. Kimisi az su isterken kimisi çok, kimisi sıcak ortamı severken kimisi de soğuğu sever. Havalar soğur ve dolayısıyla doğal olarak toprak da soğur ve sertleşir. Bakımları, canlılıklarını korumak için çok önemlidir. Bizler de bu yazımızda soğuk ortamı seven çiçekler nelerdir, bakımları nasıl sağlanır ve neden soğuğu severler gibi konulara değineceğiz. Biz kışa hazırız, peki ya çiçekler?

Soğuğu Seven Çiçekler

Kış her ne kadar hastalıkları, karanlık ve soğuk havaları anımsatsa da her zaman iç karartıcı olmak zorunda değildir. Soğuk birçok canlı için zor bir durum olsa da bazı soğuğu seven bitkiler vardır ve onlar, sert hava koşullarına dayanıklıdırlar. Aynı zamanda bitki gelişimi kış aylarında yavaşladığı için budama için de kış ayları ideal zaman olmaktadır. Sert geçen kış aylarında, rüzgarda veya fırtınalardan diğer çiçeklere göre daha az zarar görürler.

Fakat bu gibi durumların sürekliliği ve şiddeti, o bitki her ne kadar soğuğu sevse de ciddi zarar verebilir. Bu konuda toprağın drenaj özelliği devreye girer; kış aylarında kökte fazla su kalması bu zararlardan bir tanesidir. Öte yandan bitki her ne kadar kışı sevse ve dayanıklı olsa da bitki beslenmesi de oldukça önemlidir. Bitki kışa daha hazırlıklı girecek ve yaz mevsiminde de daha verimli bir şekilde uyanma haline geçecektir.

Özellikle bahçe düzenlemelerinde peyzaj amaçlı kullanılmak istenen ve evde yetiştirildiğinde de evin adeta bir sera görevi gördüğü bu çiçekler arasında olan çiçek çeşitlerini sıralayalım.

Soğuk Havaya Karşı Dirençli Çiçekler

Kışın gelmesiyle gün ışığını artık daha az görürüz, aniden bastıran yağmur ve şiddetli rüzgar da kışın vazgeçilmezlerindendir. Soğuk havaya dirençli çiçekler de doğadaki bu değişimi en az insanlar kadar hisseder ve kendilerini hazırlarlar.

  • Süs lahanası genellikle bahçe bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Büyük ve düzensiz şekilli yaprakları olan ve az bakım gerektiren bir bitkidir. Soğuk hava şartlarında yetişebilen bu bitki, nem ve su ihtiyacını topraktan karşılar. Hatta öyle ki sıcak, renklerinin bozulmasına sebebiyet verir.
  • Çok zarif bir çiçek olan çuha çiçeği nemli ortamı ve soğuğu seven, -35 dereceye kadar dayanabilen ve demetler halinde açıp etrafınızı süsleyen bir çiçek türüdür. Pembe, kırmızı, sarı, mor ve turuncu gibi çeşit çeşit renklerle karşımıza çıkar. Balkon ve bahçe bitkisi olarak uzun ve geniş saksılarda yetiştirilir. Genelde Kasım-Mayıs aylarında çiçek açan çuha çiçeğinin 14 derecenin altına düşmemesi gerekmektedir. Hafif gölgeli ortamları da sever.
  • Mavi ladin ağacı ise 2 ila 7 derece arasında dayanıklık göstermektedir.
  • Turpgiller familyasına ait olan ve genelde mor, kırmızı veya sarımsı tonda çiçeklerini görebileceğiniz şebboy da soğuk havaya karşı dirençli olan süs bitkilerdendir. Farsça gece kokusu anlamına gelen bu çiçek gerçekten de güzel kokusuyla etrafı şenlendirir. Bakımı kolay olan bu çiçek 10 dereceye kadar hayatta kalabilmektedir.
  • Ekinezya ise 3 ila 9 derece arasındaki sıcaklıklarla başa çıkabilse de direkt olarak güneş ışığını almayı sevmektedir.
  • Nergisgillere ait olan bir soğanlı bitki türü olan kardelenler, adından da anlaşılacağı üzere -15 dereceye kadar soğuk havadan zarar görmeyen bir diğer çiçek türündendir. Hatta karın altından bile çiçek açabilirler. Yılın ilk çiçeğidir; sonbaharda dikilmesi gerekir ve direkt güneş ışığını sevmez. Yılın ilk ayından mart sonuna kadar çiçek açar. Ev ortamında minimum 12 derecede yetiştirilmelidir, bu yüzden yine de fazla ve sürekli soğuğa maruz kalması bitkiyi olumsuz etkileyebilir.
  • Güneş ışığını direkt almayı pek sevmeyen ve bu yüzden de kış güneşini tercih eden siklamen çiçeği, minimum 15 dereceye kadar dayanabilmektedir. Yine geniş bir renk yelpazesine sahip olan siklamen, serin ve nemli toprağı sever.
  • Hercai menekşeleri de diğer bitkilere göre soğuk havalara daha dayanıklı bir bitkidir; -20 dereceye kadar dayanıklık gösterir. Hafif geçen kış aylarını, yarı gölgeli ve aydınlık ortamları severler. İç mekanda da yetiştirilebildikleri için kış aylarında bile bulunduğunuz ortamı süslerler. Ilıman iklimlerde kışın büyük bir bölümünde çiçek açarlar. Yine de don ihtimaline karşı çam samanı veya malç ile örtülmesi önerilmektedir.
  • Kozmetik ürünlerde de bileşen olarak sıkça kullanılan Cadı Fındığı bitkisi de soğuk kış şartlarına meydan okur ve çiçek açar.
  • Fundagillere ait olan, yaklaşık -35 derecelere kadar bile dayanabilen açelya için yine de ani hava değişimlerine ve uzun süre soğuğa maruz kalmaya karşı dikkatli olunmalıdır.
Mavi ladin çam ağacı
Mavi ladin çam ağacı

Çiçekler Soğuğa Nasıl Dayanırlar?

Kış aslında birçok canlı için çetin geçen bir mevsimdir. Bitkiler için de nem seviyesi, düşük ışık ve sıcaklık gibi durumlar kış mevsiminde daha önemli hale gelmektedir.

Peki soğuğu seven çiçekler nasıl hayatta kalıyor? İnsanlar artık havalar soğuduğunda montlarını giyiyor, peteklere yaklaşıyor veya üzerine bir battaniye alıyor. Şanslılarsa sokak hayvanları da soğuktan korunacak bir yer bulabiliyor kendine. Peki ya bitkiler? Bitkilerde böyle bir durum olmadığı için geçmişten bu yana çeşitli adaptasyonlar geliştirmişlerdir. Bu sayede bulundukları konumdaki şartlara ayak uydurabilmişlerdir. Peki bu adaptasyonlar nelerdir, bitkiler ne yaparak soğuk havaya karşı dirençli olurlar ve dolayısıyla da soğuğu “severler”? Öncelikle bitkilerin fotoperiyot adı verilen sistemle gün uzunluğunu ve azalan güneş ışığı oranını bilip kış ve yaz ayrımını yaptığını ve buna göre alışkanlıklar geliştirdiğini söylemekte fayda var.

Uyku hali olarak adlandırdığımız dormansi, birçok bitki tarafından uygulanan yöntemdir. Kış koşullarında hareketsiz kalıp dinlenmek için çeşitli metabolik ve fiziksel değişimler yaşarlar. Bu durum aslında bir çeşit inziva olarak da adlandırılabilir. Tamamen dormansi durumunda olan bitki aktif zamanlarından çok daha düşük sıcaklıklara dayanabilmektedir.

Aynı zamanda kimi bitki hücrelerindeki sıvıları hareket ettirebilir, kimisi ise barındırdıkları bileşiklerin miktarını yoğunlaştırarak sıvılarının donma noktalarını düşürürler. Dolayısıyla da antifriz özelliği oluşturulmuş olur. Aslına bakıldığında bitkiler birçok korunma mekanizması geliştirmiştir. Bu gibi özellikler de dormansi gibi soğuğa karşı dayanıklı olmalarını sağlar. Öte yandan bazı bitkilerin yapraklarını dökmesi bile soğuğa karşı geliştirdikleri adaptasyona bir örnek olmaktadır. Çünkü böylelikle soğuğa maruz kalan yüzey alanı yaprakların uzaklaştırılması sonucu azaltılır ve bu sayede de su tasarrufu sağlanır.

ekinezya
ekinezya

Soğuğu Seven Bitkilerde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bahsettiğimiz çoğu bitki yukarıda belirtilen adaptasyon örneklerini sağlasa da yine de çok şiddetli bir kış mevsimi bu bitkilere ciddi zararlar verebilir. Aynı zamanda kış mevsiminde fazla sulama yapmak hem bitkiye zarar verir hem de kaynakların tasarruflu kullanılmasının önüne geçilmiş olur. Öte yandan bitkiyi nasılsa soğuğu seviyor diye bakımını aksatmak da ciddi sorunlara yol açar.

Bir diğer konu bitkiyi kış mevsimine hazırlamaktır. Az da olsa doğal ışığa ihtiyaç duyan bitkileri evin en çok güneş ışığı alan yerine konumlandırabilirsiniz. Sıcaklıklar 15 dereceye düşmeden bir süre önce bitkinin uyum sağlaması adına yavaş yavaş kışa hazırlayabilirsiniz.

Bitkilerin yetişebildiği en uygun iklim, sıcaklık ve ortamı belirlemek için dayanıklılık haritaları oluşturulmaktadır. Dünyada en yaygın kullanılan ve tüm dünyada kabul görmüş harita ise ABD Tarım Bakanlığı (USDA) tarafınca hazırlanmış olan bitki soğuğa dayanıklık bölge haritalarıdır. Haritada bölgeler numaralandırılmış ve hangi bitkinin hangi dayanıklılık bölgesinde olduğu 12 kategoriye ayrılmıştır; genellikle bitki için en alt sınır belirtilir. Türkiye için ise 2022 yılında güncellenen haritada Antalya ili Kaş ilçesi minimum sıcaklığı en yüksek olan yer; Ağrı ili ise en düşük minimum sıcaklığa sahip olan yer olarak belirtilmiştir.

Reklam

Aklınıza Takılanları Sorun

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz