Ana Sayfa Blog Sayfa 14

Bonsai’de Toprak Değişimi

Bonsai’de Toprak Değişimi Neden Yapılır?

Her bitkide olduğu gibi bonsainizin de toprağının düzenli aralıklarla değiştirilmesi, havalandırılması gerekir. Bonsai adayı olsun, bonsai olsun saksıda yetiştirmeye çalıştığınız tüm ağaçlarda bir süre sonra topraktaki besinler etkisini yitireceğinden, toprağını yenilemek hem ağacınızı rahatlatır hem de daha iyi beslenmesine katkı sağlar. Toprak değişiminin bir diğer sebebi de bu esnada bonsaide kök budaması da yapılmasıdır. Eski toprağa aşırı bağlanmış, birbirine geçmiş ve sertleşmiş köklerde bazı hastalıklar ve mantarlar görülebileceğinden, bonsai toprak değişimi esnasında kök budamasının da aynı anda yapılması uygun olacaktır.

bonsailerde toprak değişimi yaparken karışımlardan faydalanın

Bonsai’de Toprak Değişimi Ne Zaman Yapılır?

Bonsailerde toprak değişimi genellikle ilkbaharın başlarında yapılır. Ağacın kış uykusundan henüz uyanmak üzereyken bu işlemin yapılması, hem bonsainizin şok geçirmesinin önüne geçer hem de baharla birlikte uyandığında daha kolay adapte olmasını sağlar. Toprağı ve saksısı tazelenen, kökleri uygun şekilde budanan bonsainiz ilkbahar ile birlikte daha güçlü yaprak ve çiçek sağlayacaktır.

bonsai toprak değişimi hazırlıkları
Bonsai toprak değişimi hazırlıkları.

Bonsai Toprak Değişimi Nasıl Yapılmalıdır?

Bonsainizde toprak değiştirmeye karar verdiyseniz, öncelikle toprak değişimi esnasında toprakları dökebileceğiniz genişçe bir kap ya da örtü üzerinde bunu yapmalısınız. Eğer bonsainizi saksıya sabitlemek için tel kullandıysanız, mutlaka teli alttan keserek boşa çıkarmanız gerekecektir. Bu adımı unutmayın, yoksa ağacınız zorlanabilir çektiğinizde ve zarar görebilir. Bonsainizi saksısıyla birlikte havaya kaldırarak öncelikle saksıya sıkışıp sıkışmadığını kontrol etmelisiniz. Bunu yapmanın en kolay yolu, ağacınızı kök kısmına yakın bir noktadan hafifçe çekip saksıdan ayırmaya çalışmaktır. Bunu yaptığınızda kolayca çıkıyorsa ağacınızı ve saksınızı ayırabilirsiniz. Fakat bunu yapmanıza rağmen çıkmadıysa; spatula ya da başka bir alet kullanarak saksı ile toprak arasındaki boşluğu genişletmeye çalışabilirsiniz. Tüm saksıyı dönecek şekilde bu işlemi yaptığınızda ağacınızın saksıyla arasındaki sıkışıklık gidecek, yavaş yavaş sökülmeye başlayacaktır. Ağacınızın saksıyla temasını kestikten sonra öncelikle saksınızın içerisindeki eski toprağı dökmeniz gerekecektir. Bu toprağı döktüğünüzde, saksınızı içerisini yıkamak için bir kenara koyabilirsiniz. Bu işlemleri yaptıktan sonra öncelikle ağacınızın köklerindeki fazla toprağı kök tarayıcısı ile çok sert davranmadan tarayarak ayırmalısınız, ardından kök budaması işlemi için kenara koymalısınız.

Adım Adım Bonsai Saksı ve Toprak Değişimi

  1. Öncelikle değişim için ihtiyacınız olan tüm aletlerin yanınızda olduğundan emin olun. Bu aletler; kök tırmığı, makas, kerpeten, toprak darbe çubuğu
  2. Bonsainiz ile saksı drenaj delikleri arasında yer alan telleri sökün. Bu işlemi yapmazsanız ağacınıza zarar verebilirsiniz.
  3. Yukarıda anlattığım gibi, bonsainizi saksısından dikkatli şekilde çekin ve çıkarın.
  4. Çektiğinizde köklerin tüm toprağı sardığını göreceksiniz. Bu doğaldır, gözünüz korkmasın.
  5. Öncelikle çubuk kullanarak köklerdeki toprağı dökmeye başlayın. Bu işlemle kök kenarlarındaki toprakları arındırmak hedeflenir ve nazik olmanızda fayda var.
  6. Kökleri açığa çıkarttıktan sonra, makasla uzun kökleri budayabilirsiniz. Bu işlemi yaparken köklerin maksimum 2/3’si kadarını kesebileceğinizi unutmayın. Beslenmesi için köklerine ihtiyacı var ağacın.
  7. Kök budama işleminden sonra saksınızı ağacınıza hazırlamak için drenaj deliklerine filtrenizi takın.
  8. Telleri bonsainizin altındaki deliklerden geçirdikten sonra, ağacınızı bağlayacak uzunlukta olduğundan emin olun.
  9. Saksınızın en altına, drenaj katı denilen katı yapın. Bu katta akadama ya da lav taşı olarak bulabileceğiniz toprağı kullanabilirsiniz.
  10. İlk katı koyduktan sonra ikinci kata piyasada bulabileceğiniz bonsai toprak karışımı koymalısınız.
  11. Bu katın üzerine ağacınızı, kökleri alev gibi yayılacak biçimde, dikkatlice koyabilirsiniz.
  12. Koyduğunuz ağacınızın yanlarını bonsai toprak karışımı ile örtmeye devam edin. Bu sırada ağacı tek elinizle sabit tutmaya çalışın.
  13. Çubuk kullanarak toprağa hafif hafif vurun. Böylece titreşimle toprak yerini bulacak, güzelce saksıya oturacaktır.
  14. Önceden dışarıda pay olarak bıraktığınız tel yardımıyla ağacınızı saksıya sabitleyin.
  15. Ağacınızı sulayın.

Bonsai Telleme Nasıl Yapılır?

Bonsai’de temel özelliklerden bir tanesi de ağacın komple bir sanat eserine dönüşmek için eğitilmesidir. Bu eğitimin en önemli aşaması telleme çabalarıdır. Telleme; bonsai’de en çok kullanılan şekil verme yöntemidir. Bonsai telleme yaparken de her şeyde olduğu gibi dikkat edilmesi gereken noktalar bulunur. Bu noktaları, dış kaynaklardan derlediğim görsellerle anlatmaya çalışacağım. Henüz telleme aşamasına gelmemiş bir amatör olsam da bu genel geçer bilgilerin işinize yarayacağını düşünüyorum.

Bonsai Telleri Arasından Seçim Yapmak

Bonsai telleri arasından seçim yaparken, telin materyaline dikkat etmeniz gerekir. Yumuşak kabuklu (zeytin, akçaağaç vb.) ağaçlarda tellerin dış kabuğa zarar vermesini önlemek amacıyla alüminyum tel kullanmak daha doğru olacaktır. Böylece hem kuvvetli bir telle dallarınızı şekillendirebilirsiniz, hem de ağacınızın dış kabuğuna zarar vermemiş olursunuz. Her halükarda yumuşak kabuklu ağaçlarda çok sert davranmadan eğitim vermek önemlidir.

Bonsai Telleme ve Bakır Teller

Bonsai dallarını şekillendirirken bakır teller de kullanılır. Bakır tellerin bonsaide kullanılmadan önce tavlama adı verilen, ısıyla yumuşatılma işleminden geçmiş olmaları gerekir. Yani elektrikçiye gidip; bana bakır tel verin demekle gerekli teli elde etmiş olmayız. Mutlaka daha yumuşak ama güçlü olması için tavlama işleminin yapılmış olması gerekir. Tavlama işlemi görmüş orijinal bonsai teli temin ettiğinizi varsayarsak; bakır tel bana göre gerçekten profesyonellerin kullanması gereken bir tel türü. Çünkü hem çok güçlü, hem tek kullanımlık hem de çok pahalı. Bakır tel ile yaptığınız işlemlerin sonucunda harika sonuçlar alacaksınız muhtemelen fakat ben önümüzdeki birkaç sene bakır tel kullanmadan yoluma devam etmeyi düşünüyorum 🙂 Bakır teller büküldüklerinde yeniden eski halini almadıkları için, maliyetini iyi hesaplamak gerekiyor. 

Bonsai’de Telleme Teknikleri

Bonsainizde tellemeye karar verdiğinizde, dallarınıza uygun tel kalınlığını da öğrenmeniz gerekir. Bonsai telleme sırasında alüminyum ve bakır teller kullanılır çünkü bu tellerin dirençleri daha yüksektir, haliyle dalların daha kolay şekillenmesini sağlar. Bonsai telleri arasından dallarınız ve gövdeniz için uygun olanı seçtikten sonra, telleme işlemi için hazır olursunuz. Bonsaide tellemeye başlamak için yine bazı şekil şartları bulunur. Bunlardan en önemlisi, bonsainiz için ön taraf olarak seçtiğiniz yerin tam arkasından tellemeye başlamanızdır. Böylece hem daha estetik bir görünüm elde edersiniz, hem de önden bakıldığında başlangıç noktası görünmediğinden bir bütünlük oluşur.

Bonsailerin ince dalarında telleme yaparken yaprakların arasından geçmeye, sürgün verecek yeni uçlara zarar vermemeye dikkat etmelisiniz. Bonsainize ne çok sert ne de çok yumuşak davranmalısınız, ayrıca bonsainizin ince dalları arasında hangisini bükecekseniz o dalı tellemek değil; tüm karşılıklı dalları telleyerek karşılıklı şekil almaya katkıda bulunmalısınız. Yapraklara zarar vermediğiniz sürece ve dalın dibinden kuvvet almasına katkıda bulunduğunuz sürece bonsainiz siz nasıl istiyorsanız o şekilde büyüyecektir.

Bonsai Telleme Sonrası Dikkat Edilecek Noktalar

Bonsainizi tellediniz, istediğiniz şekil de ortaya çıktı ve karşısına geçip şöyle bir uzaktan seyretmek istiyorsunuz. Tamam yapın ama bunlardan önce telleme sonrası da dikkat etmeniz gereken birkaç hususa değinmek istiyorum. Bonsainize çok fazla stres bindirdiğiniz için öncelikle bonsainizi yakıcı güneşe asla çıkartmayın, bırakın dinlensin ve kendine gelsin. Bu süreçte asla saksı değişimi de yapmamalısınız, bahsettiğim gibi bonsainiz stres altında olacağından, dinlenmesi gerekecek.

Tohumdan Bonsai Yapımı (Misho)

Bonsai; birçok terime ve stile sahip bir sanat. Tohumdan bonsai yetiştirmek de her şeyde olduğu gibi bir isimlendirmeye sahip. Misho olarak bilinen tohumdan yetiştirilmiş bonsailer aslında bana göre bonsai yetiştirmenin en iyi yolu olsa da çok uzun süreler gerektirdiğinden, benim gibi sabırsız kişiler için uygun değil. Buradaki en önemli avantaj, ağacınızın tohumdan yetiştiğini gözlerken aynı zamanda şeklini ve gelişimini de ona göre belirlemeniz oluyor. Ağacınızın ilk gelişiminden itibaren nasıl bir şekle sahip olacağını belirleyebilir, ona göre proje haline dönüştürebilirsiniz.

Tohumdan Bonsai Avantajları

Bonsai; birçok terime ve stile sahip bir sanat. Tohumdan bonsai yetiştirmek de her şeyde olduğu gibi bir isimlendirmeye sahip. Misho olarak bilinen tohumdan yetiştirilmiş bonsailer aslında bana göre bonsai yetiştirmenin en iyi yolu olsa da çok uzun süreler gerektirdiği için, benim gibi sabırsız kişiler için uygun değil. Buradaki en önemli avantaj, ağacınızın tohumdan yetiştiğini gözlerken aynı zamanda şeklini ve gelişimini de ona göre belirlemeniz oluyor. Ağacınızın ilk gelişiminden itibaren nasıl bir şekle sahip olacağını belirleyebilir, ona göre proje haline dönüştürebilirsiniz. Bu yöntem dediğim gibi çok kolay ve zahmetsiz olsa da uzun yıllar boyunca beklemek gerektiğinden, sabırsızlar için çok da uygun değil 🙂 Benim de aklımda tohumdan Keyaki (Japon Zelkovası) yetiştirmek var ama henüz düşünme aşamasındayım. Bu yöntemle birçok ağacı kolayca yetiştirebilirsiniz.

Bonsai Tohumu Diye Bir Şey Yoktur

Belirtmeden geçemeyeceğim bir şey var. Birçok internet sitesinde sözde bonsai tohumu olarak satılan tohumların aslında bonsai tohumu değil; ağaç tohumu olduklarını anlamakta fayda var. Ağaç tohumu en nihayetinde çimlendirmeyi başardığınızda fidan haline dönüşür ve siz bonsai olması için eğitim vermediğiniz sürece bonsai olarak adlandırılamaz. Yani bonsai tohumu satın al şeklinde ibarelere kanarak bir alışveriş yapmamanızı öneririm. Bonsai o tohumdan yetişen ağacın eğitilmesi ve saksıda yetiştirilmesi manasına gelir. Birçok uzun yıl boyunca bakım ve eğitim gerektiren bu sanat ile ilgileniyorsanız bunu bilmenizde fayda var diye düşünerek bu paragrafı sonradan ekleme ihtiyacı hissettim. Hepinize keyifli hobiler dileyerek bu yazımı sonlandırayım.

Bonsai Tanımı ve Tarihçesi

Bonsai kısaca; ağaç ve çalıları saksıda yetiştirme sanatı olarak tanımlanabilir. Genel anlamda Bonsai; çalı ve ağaçları belirli disiplinlere bağlı kalarak saksı içerisinde cüce olarak yetiştirmeye dayanır. Hem dış hem de iç mekanlar için süsler oluşturmak için kullanılır. Bonsai tarihi ile alakalı derlediğim bu yazıda, size kısa bilgiler aktarmak istiyorum.

Bonsai’nin kelime kökenine biraz daha inecek olursak, Japonca’da karşımıza şu çıkıyor; Bon: Tray yani tepsi, sini gibi bir anlam. Sai: Planting yani ekim. Bu iki ayrı kelimenin birleşmesiyle birlikte Bonsai kelimesi ortaya çıkmıştır. Günümüze kadar da bu kelime kullanılmaya devam etmiştir. Kelimenin kökeninden de anlaşılabileceği üzere bonsai olarak eğitilen ağaç ya da çalılar, küçük saksılara yerleştirilir. Hatta bu saksılar o kadar az derinliğe sahiptir ki neredeyse tepsi gibidir. Yine de bu yazdığımdan, bonsailer neredeyse düz görünen yerlere dikilmelidir anlamını çıkartmamak gerekiyor.

İlk görselde dikkatinizi çekmiştir, o bonsainin saksısı neredeyse tepsi gibi, hiç derinlik yok. İkinci görseldeki ise biraz daha derince, ağacı tamamlayan bir derinliğe sahip. Burada aslında bonsai stillerine göre de saksılama yapılabiliyor. İlerleyen yazılarda bonsai stilleri ve örneklerini sizlerle ayrıntılı olarak paylaşmaya çalışacağım.

Bonsai Tarihi ve Gelişimi

Bonsai aslında Penjing olarak da bilinen bir Çin sanatından ilham alınarak ortaya çıkmıştır. Tarihi binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Penjiing Çin Anakarasında icra edilmiştir. Manzaralar oluşturmak için uzun süre ve emek vererek çalışılması gereken bir sanattır. Bu sanatta ağaçlar, insanlar, gölgeler hatta taşlar bile minyatür olarak yerine yerleştirilir. Çin ziyareti sırasında öğrencilerin ve budist rahiplerden ilham aldı. Ardından Japonya’da ağaçları küçük ve yayvan saksılarda yetiştirmeye başlamasıyla da Bonsai ortaya çıktı. Böylece bonsai Asya’da yayılmayı başardı.

Bonsai sanatına dair bir tarih paylaşıyor gibi görünsem de buradaki temel sanat Penjiing. Hachi no ki de Japonya’da yayılmaya başlayan Bonsai’ye verilen bir alt isim aslında. Derin karakterli, baskılı saksılara geçmekle birlikte bu stile Hachi no ki denir. En yaşlı bonsai ağacı Japon İmparatorluk Sarayı’nda yer alır. Buradaki ağaç; Pinus Parviflora (Japon Beyaz Çamı) türünde ağaçtır. 1623 ve 1651 yılları arasında hüküm süren Tokugawa Lemitsu tarafından yetiştirilmiştir.

Bonsai Sanatının Gelişimi

18. yüzyılın sonlarına yaklaşıldığında, bonsai sanatının ünü Japonya’da geniş kitlelere yayılmakta. Birden fazla şehirden gelen yoğun kalabalıkların katılımıyla sergiler açılmakta ve bonsailer halkın beğenisine sunulmakta. Burada da tarih 1781 ile 1788 arasına denk geliyor. Yani çok eski olan bu sanat, hem disiplinli hem görkemli sonuçlar doğurduğu için popüler olmuş. Asyalıların tam da istediği gibi terbiye ile eğitimi birlikte harmanlamıştır.

Bonsai’de Uyulması Gereken Temel Kurallar

Bonsai sanatı hakkında bahsederken; bir disiplin içerisinde hem kendinizi hem de ağacınızı eğitmek olduğundan bahsetmiştim. Ben bir çekirge olarak, birçok bonsai kaynağını aradım, taradım ve bonsaiempire.com adresinde yer alan bu görsel çok işime yaradı. İngilizce’den aslına çevirmeye çalışsam da bazı yerlerde çeviri hataları yapmış olabilirim. Bonsai kuralları nedir diye bir soruya kimsenin net cevaplar verebileceğini düşünmüyorum. Bonsai’de önemli olan başta da bahsettiğim gibi hem kendinizi hem de ağacınızı eğitebilmektir. Sürekli bakım gerektiren, her mevsim farklı bir noktasına dokunuşlar yapabildiğiniz, belki de ömrünüz boyunca asla tamamlanmış olduğunu düşünmeyeceğiniz bir sanat eseriniz olduğunu düşünün. Evet o sanat eseri bonsainiz. Dolayısıyla, böyle bir sanat dalının net kurallarla çevrili olduğunu düşünmemiz biraz yanlış olacaktır. Benim gibi amatörlerin bu tip rehberlerle içlerinin rahatladığını, kendilerine bir yol çizmek için ilham aldıklarını düşündüğüm için bu konuda araştırmalar yaptım. Umarım faydasını görürsünüz.

Bonsailerde Dal ve Genel Görünüm Kuralları

15 maddede sıralanan bu kurallar, genel olarak bonsai ustalarının ağacın uzun yıllar hayatta kalması ve göze hoş görünen bir forma kavuşması için verdikleri fikirlerden oluşuyor. Burada asıl vurgulanmak istenen, enerji emici gereksiz dallardan kurtulmanın önemi ve şekli doğal görünmeyen çıkıntıların yok edilmesi. Bunlar dışında, ağacın genel görünümüne ve zirvesine zarar vereceği düşünülen dallar da genelde bonsai ustaları tarafından istenmeyen şeyler. Ben de bu blogda paylaşacağım projelerde bunları dikkate alarak ilerleyeceğim.

Yüzey Kökleri ve Gövde İle Alakalı Genel Geçer Kurallar

Bonsailerde ilk izlenim her şeyden önemlidir. Dolayısıyla, gövdenin konumu, formu ve genel görünümü oldukça önemli bir rol oynar. Yüzey kökleri olarak da bilinen köklerin toprakla birleştiği bölümün eğimleri ve duruşu da bonsailerde ilk izlenimi olumlu tutmak için önemsenmesi gereken elemanlardır. Oluşturmak istediğiniz kompozisyonu en kökten en zirveye kadar bir uyum halinde sunabilmek için genel geçer bazı gövde ve kök kuralları bulunur. Bunları beraber inceleyelim;

  • Ağacın uzunluğu, gövde çapının altı katı kadar olmalıdır.
  • Bonsai gövdesi, karşıdan bakan kişiye göre hafif eğimli şekilde konumlandırılmalıdır.
  • Köklerin gövdeden çıkış şekli bir bütün olarak alev gibi kıvrımlı olmalıdır.
  • Gövdenin tam karşısından bakan kişinin göreceği şekilde kök çıkmamalıdır.
  • Bonsainizin zirvesi bakan kişiye doğru hafif eğimli olmalıdır. Apeks adı da verilir.
  • Bonsailerde gövde kalından inceye doğru bir form kazanmalıdır.
  • Gövde üzerindeki herhangi bir eğri, inceleyen kişiye doğru olmamalıdır.
  • İki gövdeli bir bonsai üzerinde çalışıyorsanız, gövdeler tabana yakın bir yerden ayrılmalıdır.
  • S gövde bonsai oluşturmak istiyorsanız, bu eğimleri çok abartmadan, doğal görünüm yakalanmalıdır.
  • Ağacın sadece tek zirvesi olmalıdır.
Bonsai Tree Trunk

Bonsai Sanatı ve Saksı Kuralları

Aslında bonsai sanatı ile alakalı beni en içine çeken şey, tasarım saksılar ve saksıların karakterleri. Usta ellerden çıkmış profesyonel bonsai saksıları bir çırpıda bonsainizin karakterini tamamlıyor. Stilinizi daha çok ortaya seriyor ve bir saksıdan daha fazlası oluyor. Doalyısıyla bonsailerde saksı seçimi estetik açıdan oldukça önemli bir hal alıyor. Hal böyle olunca bonsai ustaları oturmuşlar; ya biz bu kuralları da belirleyelim de isteyen uysun, istemeyen uymasın demişler. Sonuç olarak da birkaç saksı kuralı getirmişler. Bu kurallar aslında estetik açıdan sınırlayıcı şeyler. Böyle olsa da aynı zamanda ağacınızın uzun ömürlü olmasına katkı sağlayacak teknik detaylar içeriyor. Bu kuralları şöyle kısaca okuyalım;

  • Ağacın saksıdaki konumu, tam orta noktasının az önünde ya da arkasında olmalı.
  • Saksının derinlik miktarı, bonsainin gövde çapıyla hemen hemen aynı olmalı.
  • Eğer renkli saksılar kullanacaksanız, renkli saksıların çiçek açan ağaçlarda kullanılması gerektiğini unutmayın.
  • Bonsai saksının genişliği, ağaç uzunluğunun üçte ikisi kadar olmalı.
  • Çok fazla eğimli olmayan ağaçlar dikdörtgen saksılarda muhafaza edilebilir. Eğimi fazla olan gözle görülen ağaçlarda ise oval saksılar kullanılmalı.
  • Saksı dibinde mutlaka geniş drenaj delikleri olmalı.
  • Saksının alt tarafı kısa ayaklar üzerinde durmalı. Böylece suyun tahliyesi ve toprakta kalmaması mümkün olacaktır.

Bonsai Sanatı ve Toprak Kullanımındaki Kurallar

Bir ağacı doğal ortamının dışında başka bir yere naklediyoruz. Dolayısıyla gerçekten ona iyi bir ortam, geldiğine değecek bir bakım ve özen göstermeliyiz. Yukarıda saksıdan, dalların şekillendirilmesinden, budama kurallarından vs. bahsettik. Aslında bana göre en önemli nokta toprak kısmı. Bu konuyu sona bıraktım çünkü bu kısım iyi olmazsa, hiçbir şeyin önemi kalmayacaktır. Toprak bonsainizin besinlerini aldığı, gerekli vitaminlerini, suyunu, hemen hemen her şeyini karşıladığı bir materyal. İyi bir toprak karışımı bonsainizin ömrünü uzatabilir. Fakat kötü bonsai toprak karışımı ise maalesef ağacınızı kaybetmenize sebep olabilir. Bonsai ustaları toprak ve sulama ile alakalı şu kuralları koymuş. Bu kurallardan sonra ben de kendimce uyduğum kuralları sıralayacağım;

  • Bonsai toprağı katmanlardan oluşmalıdır.
  • Bonsai toprağında kullanılan gübre, her ağaca göre farklılık gösterse de güçlü olmalıdır.
  • Bonsai’de sulama üstten yapılmalıdır. Bonsailer toprağın altında biriken sudan nefret eder.
  • Bonsainizin toprağı her daim ayarında nemli olmalı.

Benim de bonsai sulaması ve toprağının karışımı ile alakalı birkaç prensip edindiğim şey var. Bunlardan bir tanesi, klasik tabii ki yağmur tekniğiyle sulamak. Ben dipten çok yoğun su vermek yerine, günde bir iki kere mevsime göre ıslatıyorum. Böylece hem toprağı nemli tutuyorum hem de çok su verme gibi bir hataya düşmemeye çalışıyorum. Henüz nasıl ve ne kadar su vermem gerektiğini iyi öğrenemediğim. Bu yüzden böyle biraz yavaş ama sık vermeye çalışıyorum. Bonsai topraklarında ise mutlaka taşlı çakıllı topraklar tercih ediyorum. Böylece çakıllar toprağın havalanmasına katkı sağlıyor ve çok su tutmuyor. Şimdilik amatör olduğum için hazır bonsai toprağı karışımları benim için uygun. Fakat ileride kendi bonsai toprağımı kendim karıştırmayı düşünüyorum.