Ana Sayfa Blog Sayfa 22

Yamadori Nedir? Nasıl Yapılır?

1

Yamadori; ormandan, doğadan ağaç toplamak anlamına gelir. Doğal sebeplerle yaşam alanında küçük, bodur kalmış ağaçları tespit ederek toplama yöntemine verilen isimdir. Bu şekilde bonsai yapmak oldukça yaygın bir yöntemdir ama yamadori ustalık isteyen bir iştir. Öncelikle bunu belirtmekte fayda var.

Dikkat

Bonsai yapmak için doğadan ağaç toplamak çok yaygın ve ustalık gerektiren bir iştir. orman gibi kamu arazilerinden ağaç sökmenin yasadışı olduğunu unutmamalı, gerekli izinleri mutlaka almalısınız. Kişisel arazilerden yamadori için ağaç toplayacaksanız da arazi sahibinden izin almalısınız.

Yamadori için en iyi zaman ilkbaharın yüzünü göstermeye başladığı dönemlerdir. Bu dönemlerde ağaçlar uyanır, büyüme ve gelişme zamanına girmeye başlar. İlkbahar döneminde gelişmekte olan ağaçları dikkatlice doğadan alarak, bonsai formunu kazandırabilirsiniz.

Güzel bir yamadori örneği. Çok güzel gelişmiş ve taş üzerine yerleştirilmiş.

Bonsai Ağacı Nasıl Toplanır?

  1. İlk adım olarak, toplayacağınız ağacın kök sistemine zarar vermeden kürek yardımıyla etrafını işaretleyin.
  2. Ağacın kök sistemine zarar vermeden dibe yakın yerden kaldırın, nemli ağacınızı plastik poşete ya da çarşafın üstüne koyun.
  3. Kökleri güneşle ve havayla temas etmeyecek şekilde hızlıca sarın, kapatın.
  4. Ağacınızın toprağında kullanmak için, mevcut toprağından da biraz almayı unutmayın.
  5. Drenaj sistemi çok iyi olan, çakıl ve akadama ile karıştırılmış toprakla doldurduğunuz büyükçe bir saksı çekin.
  6. Ağacın köklerine zarar vermeden toprağa yerleştirin. Bu aşamada kökleri güzelce toprağın içine yayın ve doğal halini yakalamaya çalışın.
  7. Bonsai toprağı karışımınızı ağacın saksısına doldurun, çubuk yardımıyla toprağa yerleşmesini sağlayın.
  8. Son olarak ağacınıza alıştırma suyu verin. Bu aşamada toprağı çok yormamaya gayret edin.

Yamadori Bonsai Bakımı Nasıl Yapılır?

Ağacınızı saksıladıktan sonra bir süre doğrudan güneş ışığına maruz bırakmayın. Güneşten koruduğunuz ağacınızın toprağını nemli tutmaya çalışın. Çamur olmasının önüne geçmek için ıslak tutmayın, sadece nemli olması yeterli olacaktır. Ağacınızı yeniden şekillendirmek için bir sonraki bahar sonunu bekleyin, ağacınızı bir sene boyunca hiç dokunmadan bırakın. İlk yaz mevsiminde, ağacınıza gübre verebilirsiniz. Ağacınızı şekillendirme aşamalarında; telleme ve budama gibi konularda ilgili yazıları okuyabilirsiniz.

Bonsai Satın Almak Hakkında

0

Çoğu bonsai meraklısı ilk bonsailerini hediye olarak almıştır ya da kendisi marketten bonsai satın alarak işe başlamıştır. Bonsai satın almak bir amatör için oldukça iyi bir başlangıçtır. Böylelikle kendi bonsainizi şekillendirebilmek için kendinize bir yol çizebilir, ilham alabilirsiniz. Kendi bonsainizin tadını vermeyecek olsa da market bonsaileri diye adlandırılan bu ağaçlarla işe başlamakta bence bir sorun yok. Benim de evde bir tane var, çiçekçi hediye etti 🙂

Bonsai Nereden Satın Alınır?

Günümüzde hemen hemen her büyük markette, çiçekçilerde ve fidanlıklarda bonsai bulmak mümkün. Çeşitli boylara ve farklı türlere ait bu bonsaileri; internet üzerinden sipariş vererek de almanız mümkün. Hem fidanlıkların e-ticaret sitelerinde hem de büyük e-ticaret sitelerinden online bonsai satın almak mümkün hale geldi. Bonsai fiyatı ve bonsai seçerken dikkat edilmesi gerekenler hakkında, yazının devamında özet bilgiler bulabilirsiniz.

Marketlerde sıklıkla rastlayabileceğiniz, kolay üretilebilen ve dirençli bir bonsai türü; Ficus Retusa

Bonsai Satın Almak ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bonsai satın alırken birkaç şeyi göz önünde bulundurmanız gerekir. Bunları saymaya başlamadan önce, bu uyarıları göz önünde bulundurmanız; kendiniz için alıyorsanız sizin, bonsaiyi hediye olarak alıyorsanız da hediyeyi aldığınız kişinin daha iyi bir deneyim yaşamasına katkı sağlayacaktır.


Mekan Seçimi

Bonsai satın alacaksanız, bonsainizi bakacağınız mekana göre bitki seçmelisiniz. Bazı ağaç türleri sadece içerde yaşayabilirken, bazıları ise içeride hayatta kalamaz.

Gövde Seçimi

Bonsai üzerinde telleme ve budama gibi işlemler yapmak istiyorsanız, bu işlemleri kaldırabilecek bir gövdeye sahip bonsai ağaçları arasından seçim yapmalısınız.

  • Satın aldığınız bonsainin hangi tür ağaç olduğunu mutlaka sormalısınız. Eğer bonsai türü belirlemek konusunda kararsızsanız, yorumlar kısmından fotoğraf atabilirsiniz. Beraber bakarız.
  • Bakımı kolay bonsailer arsında seçim yapmaya çalışın. Sizi çok uğraştıracak ve sık sık sulama isteyecek ya da toprak konusunda fazla hassas ağaçlar ile işe başlarsanız, zorlanabilirsiniz.
  • Satın aldığınız ağacın sağlıklı olmasına dikkat edin. Siz satın almadan önce yanlış bakım sebebiyle sönmeye başlamış bir ağacı satın alırsanız, hayal kırklığı yaşayabilirsiniz.
  • Bonsai satın alırken bonsai saksısında hasar kontrolü yapmayı unutmayın.

İç Mekan Bonsailer Arasında Seçerek Bonsai Satın Almak

Bonsailerde en önemli şeylerden birisinin, mekana göre bonsai seçimi olduğunu belirtmiştim yukarıda. Buna bağlı olarak, aşağıda yer alan iç mekan ve dış mekan ağaçlar listesine göz atabilirsiniz. Bu ağaçların hepsi için tek tek ayrı blog yazıları da olacak zamanla. Şimdilik kısaca bu ağaçlardan bahsetmek istiyorum.

Ficus Türleri Ağaçlar

Hemen hemen her yerde kolaylıkla bulabileceğiniz, bakımı sizi zorlamayacak bir ağaç türüdür. Birçok alt türü vardır, en sık bulunanları Ficus Ginseng olarak bilinen türleridir.

Yeşim Taşı (Portulacaria Afra)

Afrika kökenli Cüce Yeşim Ağacı’nın bonsai formunda satılan türleri, bakım yapmak istediğinizde sizi zorlamayacak ve ilk bonsai çalışmaları için oldukça iyi hissettirecek bir tür. Para Ağacı olarak da bilinir, şans getirdiğine inanılır 🙂

Fukien (Carmona Retusa)

Oturma odanızda ya da çalışma ortamınızda kolaylıkla yetiştirebileceğiniz bir bonsai türüdür. Eğer iç mekanda kolay bakabileceğiniz bir tür arıyorsanız Fuiken bonsai satın almak çok doğru bir tercih olur.

Bonsai Sulama Nasıl Yapılır?

1

Yazıya klasik bir giriş yapayım; az sulamak da çok sulamak da ağaçlar için zararlıdır. Dolayısıyla bonsai sulama ile alakalı tecrübe kazanmalı, okuyup araştırmalısınız. Birçok kişi bonsaisine çok su vermenin zararlı olduğunu düşünüp az sulayarak ölmesine, bazı kişiler de az sulamanın zararlı olduğunu düşünüp çok su vererek köklerin mantar hastalığına yakalanıp çürümesine sebep oluyor. Bu yazımda, bonsaileri sularken dikkat edilmesi gerekenler hakkında araştırdığım kaynaklardan bazı bilgileri derlemeye çalıştım. Haydi başlayalım.

Bonsai Nasıl Sulanmalıdır?

Bonsainizin toprağı suyu çok rahat tahliye edebilen bir yapıdaysa, çok sulamanın aslında suyun altlıkta birikmesi olduğunu belirtmekte fayda var. Bonsainizi suladığınızda, ihtiyacı olmayan suyu dışarı tahliye etmesi için drenaj sağlayan kumlar kullanıyoruz. Bu kumların amacı suyun toprakta birikmesini önlemek ve köklerin aşırı sudan çürümesini önlemek. Dolayısıyla öncelikle altlık kullanıyorsanız, ağacınızın altlığında ASLA su birikmemesi gerekir. Birikmesi halinde ise derhal boşaltmalısınız, çünkü bonsailer dipten su çektiklerinde çürümeye başlarlar.

Toprak Kurudukça Sulayın

Saksınızdaki toprağın üstten kurumaya başlaması, sulanmaya ihtiyacı olduğu anlamına gelir. Böyle bir durumda parmağınızı hafifçe toprağa bastırın ve az derinlerde ne olduğunu hissetmeye çalışın. Kuruluk baş göstermeye başladıysa, toprağın nemli kalmasını sağlamak için sulayın.

Bonsai Sulama Düzenli Yapılmaz

Bonsainizin hangi dönemde ne kadar su isteyeceğini bilemezsiniz. Dolayısıyla bir sulama rutininiz olmasın, bunun yerinde sık sık kontrol ederek bonsai toprağının nemli kalmasını sağlayın.

Doğru Toprağı Kullanın

Bonsai toprak karışımı ile alakalı önerilerin yer aldığı bir yazı paylaşmıştım. Bonsainizin su tutmayan toprak karışımına sahip olduğundan emin olmalısınız.

Benim Bonsai Sulama Yöntemim

Ben bonsaileri ve bonsai adaylarını sularken drenajlara ve toprağa güveniyorum. Genellikle bonsailerimi sularken bir rutine bağlı kalmıyorum ve her gün topraklarını kontrol etmeye gayret gösteriyorum. Sulama yaparken de başlarda basınçlı su püskürtücü fısfıs kullanıyordum ama artık direkt suyu dipten yavaşça dökmeyi tercih ediyorum. Aşağıdaki adımları tek tek uyguluyorum her toprak kurumasında;

  1. Saksıların altlıklarını, saksılardan ayırıyorum.
  2. Toprağı kurumuş ağaçlara dipten bolca su vererek saksının drenaj deliklerinden çıkmasını izliyorum.
  3. Fısfıs yardımıyla ağaca yağmur etkisi yaratacak üstten hafif sulama yapıyorum.
  4. Yarım saat bekledikten sonra saksı dibinden yeniden sulama yapıyorum.

Bonsaileri suladıktan sonra doğrudan güneş ışığına almayın. Mümkünse güneşin batmasına yakın sulamaya kendinizi alıştırın, böylece daha sağlıklı ağaçlar elde edersiniz.

Bonsai Gübreleme Nasıl Yapılmalı?

6

Bonsailerde gübreleme; ağacınızın gelişmesi ve istediğiniz gibi büyümesi için çok önemlidir. Sağlıklı bir ağaç yetiştirebilmek için, ağacınızın gelişme dönemlerinde düzenli olarak ihtiyaç duyduğu besinleri gübre sayesinde almasını sağlayabilirsiniz. Bu yazıda bonsai gübreleme teknikleri ve bu gübreleme işlemlerinin önemini aktarmaya çalışacağım. Öncelikle gübrelemenin neden gerektiği ile alakalı başlamak en doğrusu olacaktır.

Bonsailerde Gübrelemenin Önemi

Bonsailer, küçük ağaçlardır. Dolayısıyla bulundukları ortam da ona göre küçüktür, topraktaki besin miktarı da aynı oranda azdır. Dolayısıyla toprakta bulunan azot, fosfor, kireç vb. besinler çabuk tükenir. Bu noktada, bonsaileri gübre yardımıyla ek besinlerle besleyebilir, gelişmelerine katkı sağlayarak hayatta kalmalarını sağlayabilirsiniz.

Katı organik gübreyle beslenen bir bonsai örneği.

Organik olsun, inorganik olsun tüm gübrelerde şu üç temel bileşen bulunur. Azot, fosfor ve potasyum. Bu üç önemli bileşenin, toprağa iletilmesi ve en nihayetinde ağaçla buluşması sonucunda herbiri ayrı görevleri yerine getirir. Azot; yaprakların ve gövdenin gelişmesine katkı sağlar, fosfor; çiçeklerin sağlıklı olmasını ve sağlıklı kökler büyümesine katkı sağlar, son olarak da potasyum; ağacın genel sağlığını düzenleyerek hem daha iyi yaşamasına hem de daha güzel görünmesine katkı sağlar. Bu üç temel bileşenin dışında gübrelerde; demir, magnezyum, bor gibi yan besinler de bulunur.

Ne Zaman Gübrelemeliyim?

Ağaçların büyük bir kısmı gelişme dönemi boyunca gübrelenmelidir. Bu dönem; ilkbahar başlarından, sonbahara kadar süren dönemi kapsar. Bazı büyük ağaçlar ya da farklı türler yılın tüm zamanları gübrelenme isteyeceği için, bu konuda bir rehber hazırlamaya karar verdim. Dolayısıyla şimdilik geniş bilgiye sahip olmadığımdan aktaramıyorum. Yine de en güzeli, gelişme dönemi boyunca belirli aralıklarla ağacımızı gübrelememiz olacaktır.

Bonsailerinizi düzenli gübrelerseniz, daha sağlıklı olurlar.

Bonsai Gübreleme İçin Hangi Gübreyi Seçmeliyim?

Bonsainiz için doğru gübre seçimi yapmanız önemlidir. Araştırmalarım sonucunda genellikle ilkbahar aylarında azot miktarı nispeten yüksek gübreler tercih ediliyor. Yaz aylarında ise tüm bileşenlerin dengeli biçimde dağıldığı gübrelere yönelmek daha doğru oluyor. Son olarak da sonbahar aylarında yine azot miktarı yüksek gübrelere geçmenin doğru olduğu yönünde birçok yazı okudum. Bunların dışında iç mekan bonsaileri için durum değişiyor. İç mekandaki bonsailer mevsimsel etkileri yaşamadığından, daha dengeli gübrelerle desteklenmeleri gerekiyor. Sürekli gelişme çabasında olan bu ağaçları, yıl boyunca dengeli karışıma sahip gübrelerle beslemeniz en mantıklı yol olacaktır. Gübre alacağınızda paket arkasında ya da ürün açıklamasında bu değerleri bulabilirsiniz. Dikkatli okumanız ağacınızın yararına olacaktır.

Gübreleri doğrudan toprağa koymak yerine yavaş emilim için çay torbalarına koyuyorlar.

Bonsailerde şu son dönemlerde katı gübre yerine sıvı gübre kullanımı da yaygınlaştı. Ben de evde sıvı gübre kullanıyorum gelişmekte olan bonsai adayları için. Bunun sebebi hem daha kolay kullanımlı olması hem de katı gübre ile ağaçlara zarar verebilirim korkusu. Siz hangisinde tecrübeli iseniz onu kullanabilirsiniz. Ben de birkaç sene içinde katı gübreye geçerek geleneksel gübreleme yöntemlerini kullanacağım.

Sıvı Bonsai Gübresi

İnternette ve bitki mağazalarında kolayca bulabileceğiniz bir gübre. Ben internet üzerinden satın aldım ve talimatlara göre kullanıyorum suyla karıştırarak. Arkasında yer alan besin bileşenlerinin oranlarını da ayrı bir yazıda belirteceğim.

Katı Bonsai Gübresi ve Bonsai Gübreleme

Katı gübreler, doğrudan toprağa atmak yerine kaplar ve çay torbası gibi filtreler kullanılıyor. Bunun sebebi doğrudan ileterek ağaca zarar vermemek ve daha dengeli beslenmesini sağlamak.

Bonsai Stilleri

1

Bonsailer, her özellikleri için ayrı ayrı sınıflandırılan eserler. Yıllar boyunca farklı ustalar tarafından geliştirilen ve en nihayetinde kurallar haline gelen bu özelliklerden bir tanesi de Bonsai’nin stilidir. Bonsai stilleri aslında budama, duruş ve form gibi öne çıkan ayırt edici özelliklerin bir sonucudur. Yine de hatırlatmakta fayda var; bu kurallara uymak zorunda değilsiniz. Bunlar sadece özelliklerin bir şekilde sınıflandırılması ile alakalı şeyler. Aşağıda yer alan stillerin neredeyse hepsine bir gün sahip olmak benim de hayallerim arasında ama yine de sabırlı olmak gerekiyor. Henüz benim gibi amatör biriyseniz, mutlaka sabırlı olmalı, yılmamalısınız. Bu tarzları denediğinizde ya da bu tarza yakın modelleri gördüğünüzde aşağıda yer alan yorum kısmını kullanarak bu siteye ekleyebilirsiniz.

Hokidachi

Bu tarz; yaprak döken, ince dallı ağaçlarda uygulanabilen bir yöntemdir. Bu yöntemde gövde dik durur ve düzdür. Genelde ağacın 1/3’lük kısmı kadar yarım çember şeklinde dallar uzanır.

Chokkan Tarzı

Ağacın tam olarak dik durduğu formdur. Bu formu doğada sık sık görebilirsiniz. Bir ağacın bu formda doğal olarak büyümesi için güneş ışığını net olarak alabilmesi ve etrafında rakip ağaçlar olmaması gerekir. Bonsai’de en yaygın stil Chokkan’dır denilebilir.

Moyogi Tarzı

Aslında market bonsaileri olarak bilinen ağaçların çoğu bu tarzda sunulur. Genellikle S şeklinde kıvrımlardan oluşurlar, alt kısmıdaki kalınlık kıvrımlar sonrası yukarıda zayıflayarak sivrilir. Gövdenin toprakla buluştuğu kısım ile tepede kıvrımın bittiği kısmın paralel olması beklenir.

Shakan Tarzı

Benim favori tarzım. Ağaçlar; doğada sürekli bir rüzgara maruz kaldığında ya da güneş ışığına ulaşabilmek için kendini eğdiğinde bu şekli alabiliyor. Bonsai’de ise bu tarzı yakalamak için telleme gibi işlemler yapılabilir. Çok sık rastlanmayan stillerden birisidir, bence bu formun gerçek şeklini yakalamak usta işidir. Yaklaşık 60 derecelik bir açıyla eğim beklenir.

Kengai Tarzı

Bu tarz, çağlayan tarzı bonsai olarak da bilinir. Genellikle uçurum kenarındaki ağaçların çevresel faktörlere bağlı olarak uçurum boyunca aşağıya eğilmesi ve o şekilde büyümesi sonucu oluşur. Bu stil biraz zordur çünkü ağaçlar yukarı çıkma eğiliminde olacaktır. Bu tarz bonsai formunu yakalamak için ağacınızın biraz olgunlaşmasını bekleyip, uzun saksıda eğitmeniz gerekecektir.

Han-Kengai Tarzı

Adından da anlaşılacağı üzere bu stil yarı çağlayan tarzı bonsai anlamına gelir. Bu stil de klasik kengai gibi çok zordur. Bu stilde ağaç büyüdükçe saksının alt kısmını geçmeyecek şekilde eğitilmeli, ona göre eğim verilmelidir. Sıkı tellemeler ister.

Bunjingi Tarzı

Bu tarz bonsaileri de doğada sıklıkla görebiliriz. Bu stildeki bonsailerin doğal ortamlarında diğer ağaçlarla rekabet çok fazladık. Bu fazla rekabet sonucunda ise ağaçlar sadece yukarı doğru uzayarak hayatta kalabilir, böylece güneş ışığına ulaşabilir. Hal böyle olunca ağacın sadece tepede kalan kısımlarında dallanmalar, yeşillikler olacaktır. Üst kısmın altındaki yerler hem çarpıktır, hem de dalsız, keldir.

Fukinagashi Tarzı

Rüzgarlı bonsai tarzı diyebiliriz. Bu tarz bonsailer de doğada hayatta kalma mücadelesini simgeler. Dallar da gövdeler de rüzgar arkalarından geliyor şekilde durur. Dallar nerede olursa olsun, rüzgarın olduğu yöne doğru bükülür. Ben de erguvan bonsai için bunu yapmayı düşünüyorum.

Sokan Tarzı

Çift gövdeli bonsai stilidir. Bu stil, oldukça yaygındır ama bana kalırsa nizami yapmak zordur. Genelde gövdeler aynı kök sisteminden beslenir, böyle olmalıdır. Gövdelerden bir tanesi, diğerine oranla daha çok gelişecek olsa da taç kısımları eşit olacak şekilde yetiştirilecektir.

Kabudachi Tarzı

Aslında çift gövdeli bonsailerle aynı mantıkta olsa da bu tarz ağaçlar; çok gövdeli bonsai stili olarak bilinir. Yine taç bölgelerinin aynı sınırda bitmesine özen gösterilmelidir, bakımı diğer ağaç stillerine göre nispeten kolaydır.

Yose-ue Tarzı

Bonsai Ormanı olarak da bilinir. Birçok ağacın, uzun ve geniş bir saksıda birlikte yetiştirilmesi ile elde edilir. Bence çok şık bonsai görünümlerinden birisidir. Ben de ınstagram sayfamda paylaşacağım yakında böyle bir orman yapıp.

Seki-joju Tarzı

Kayada yetişen ağaç olarak da bilinir. Bonsai’nin gerçekten bir kayanın üstünde büyümüş gibi görünmesi için, eğitilmesi anlamına gelir. Doğada herhangi bir kayalık arazide yetişen ağaçların, besin bulmak umuduyla köklerini dolaştırması, sonucunda toprağa ulaşması durumunda bu görünüm elde etmesinden ilham alınmıştır. Genellikle Ardıç (Juniper) ve Ficus tarzı ağaçlarda bu stili görebilirsiniz. Oldukça şık görünürler.

Ishizaki Tarzı Bonsai Stilleri

Bu tarz bonsailer sekijoju’nun aksine kaya üstünde değil içinde kök büyür. Kayalarda açılacak delikler ya da birden fazla kayanın birleştirilmesi sonucu bu stili oluşturabilirsiniz. Bu tarz kompozisyonlarda ağacın doğada göründüğü gibi görünmesine özen göstermek gerekir. Güçsüz, zayıf ve çok mücadele vermiş bir görünüm aranır.

Ikadabuki Tarzı

İşte bu çok enteresan! Bazen ağaçlar ormanlarda devrilir ve öylece seneler boyunca kalır. Bir şekilde hayatta kalan ağaçtan ise yeni hayat belirtileri, dallar hatta ağaçlar belirir. İşte Ikadabuki tarzı bonsailerde bu kompozisyon yansıtılmaya çalışılır.

Sharimiki Tarzı Bonsai Stilleri

Çok yaşlı ağaçlarda siz de görmüş olmalısınız; bazen ağaçların gövdelerinde çürümeler, kopmalar ve renk değişiklikleri meydana gelir. Bazı yerlerde meydana gelen bu değişikliklerin sebebi çevresel koşulların zorluğudur. Bu koşullar bazen tuz, bazen güneş bazen de rüzgar olabilir. İşte bu şekli alması için özel yöntemler uygulanarak görünüm verilen çalışmaların tarzına sharimki tarzı adı verilir.

Bonsai Saksıları Hakkında Bilgiler

3

Bonsai saksısı seçmek, oldukça zor bir konudur. Bu yazıda bonsai saksıları arasından seçim yaparken nelere dikkat edilmesi gerektiğinden ve bonsai saksı önerilerinden bahsetmek istiyorum. Bonsai tarihçesinde de belirttiğim gibi bon-sai iki kelimenin birleşmesiyle oluşmuştur; saksı ve ağaç. Buradan, bonsaide saksının önemini kavramak mümkündür. Her ağaç belki saksıda yetiştirilebilir ama bonsailere özel saksılar kullanılmadığı sürece o ağaç bonsai statüsünde olmaz. Örnek olarak benim şu an yetiştirmeye çalıştığım, eğitim saksısı içinde büyüyen ağaçlarımı verebilirim.

Her saksı içindeki ağaç bonsai olarak nitelendirilemez.

Bonsai tarihi; Çin’deki seramik geçmişi ile kökten bağlantılı durumdadır. Bonsailer için üretilen ve geleneksel hale gelmiş özel seramik saksılar, bonsai sanatınn da temelini oluşturur. Bonsai için kullanacağınız saksının karakteristik özelliklerine, estetiğine bakmak durumundasınız. 2000 yıl kadar önce Çin’deki sanatçılar; kilin yüksek ısıya (900-1100 santigrat) maruz bırakılmasıyla elde edilen saksılara, ağaçları belirli bir kompozisyonu ifade edecek şekilde koymanın onları daha iyi göstereceğini anlamış olmalılar. Bu noktadan sonra ise bu ağaçlar sadece saksıda duran sıradan ağaçlar değil, birer sanat eserine dönüşmüşler.

Çeşitli büyüklükte ve renkte bonsai saksıları.
Bonsai saksı örnekleri

Bonsai sanatı Avrupa kıtasında yayılmaya başladığında ise, başta İngiltere olmak üzere birçok Avrupa ülkesindeki amatör sanatçılar, kendi seramik saksılarını deneye yanıla yapmaya başladı. 70’lerin başına gelindiğinde ise bu saksılar artık güzel sanatlar eğitimi gören profesyonel kişiler tarafından yapılmaya, her birinde farklı estetik detaylar sunulmaya başlandı. Bonsai sanatının kendisiyle birlikte gelişen bonsai saksıları sanatı da ayrı bir sanat dalı haline gelmiştir.

Bonsai Saksıları Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bonsai saksısı seçmenin de bu sanatın her alanında olduğu gibi kuralları bulunur. Bu kurallar, hem estetik hem de ağacın sağlığı için önemli, mutlaka dikkat edilmesi gereken standartlardır. Bonsai saksısı seçiminde dikkat edilmesi gereken dört önemli nokta bulunur;

  • Saksı boyutu: Büyük ağaçlara, daha büyük saksılar.
  • Saksı şekli: Oval, kare, derin vb. gibi şekiller.
  • Saksının stili: Süslü ve düz, minimalist saksı stilleri var.
  • Saksının rengi: Mavi, kırmızı vb. gibi renklerde, ağacınızın stiline ve yaprak renklerine göre seçim yapmanız gerekir.

Kısaca değinmek gerekirse, saksınızın genel uzunluğunun, ağacınızın uzunluğuyla bağlantılı olması gerektiğini belirtmek gerekir. Mesela ağacınız 50 cm. uzunluğundaysa, saksınızın da yaklaşık 25-30 cm. kadar olması gerekir. Tabii burada bu kuralları kırmak, farklı stillerde bonsai yetiştirmek tamamen size kalmış bir durum. Yine aynı şekilde ağacınızın gövdesi ne kadar kalınsa, saksınızın da o kadar derin olması beklenir.

Bonsai’de Saksı Olmazsa Olmaz mıdır?

Evet. Yazının başında da belirttiğim gibi bonsai‘nin temelinde saksı bulunur. Dolayısıyla saksı seçimi yaparken ağacınızın stiline, karakterine ve yapısına dikkat etmeniz gerekir. Narin ağaçları kaba saksılara koymak yerine daha narin ve zarif saksılara koymak, kaba görünümlü iri ağaçlarınızı da daha iri, ağır saksılara koymak oldukça estetik bir görünüm sağlayacaktır. Fakat yine de belirtmek gerekiyor; farklı tarzlara sahip sanatçılar, bu kuralları yıkabiliyor ve herkes kendi tarzını oluşturabiliyor. Siz saksı seçiminde kendinizi biraz daha serbest bırakın ve özgür olun.

Bonsai Adaylarına Bahar Bakımı

1

Baharın gelmesiyle birlikte, bonsai adayı olarak seneler boyunca yetiştirmeyi düşündüğüm baş fidanlarımın bakımlarını yapmaya karar verdim. Öncelikle Kozyatağı Bauhaus’ta yer alan bahçe dünyası isimli satış yerinde çok fazla eğitim saksısı bulabileceğinizi belirtmek istiyorum. Ben bonsai adayı olarak büyütmek istediğim; Çin Karaağacı (Ulmus Parvifolia), Fil Ağacı (Operculicarya Decaryi) ve Japon Kadife Çamı (Cryptomeria Japonica) ağaçlarım için üç orta boy eğitim saksısı, bir kürek, toprak karışımı için ponza, perlit ve torf, bonsai alet kutusu olarak kullanmak için büyükçe bir sandık, kendi eğitimim için bakır ve alüminyum alaşımlı basit bir tel ve Erica Çiçeği (Funda) satın aldım ve çok cüzi miktar bir ücret ödeyerek oradan ayrılabildim.

Bonsai adayı fil ağacı

Öncelikle aldıklarımı şöyle bir göstereyim. Bahar bakımı için saksılarını değiştirmeden önce eksik toprak karışımı ve aletleri temin ettim ki yarım yamalak olmasın işlem ve gerçekten önümüzdeki bir sene boyunca bonsai adayları hayatta kalsın.


Perlit Satın Aldım

Toprak karışımında ne kullanacağımı çok bilmiyordum fakat suyu çok fazla köklerde tutmadan geçirmek, ağacı rahatsız etmeden toprağı kuru tutmak için perlik kullanıldığını okudum. Ben de toprak karışımı hazırlarken perlit kullanmaya karar verdim.


Drenaja Katkı: Pomza

Toprak karışımı için kullandığım bir diğer madde de pomza. Pomza güçlü gözenekleri olan enteresan bir kaya. Ağacın köklerinin nefes alması, ihtiyacı olan suyu küçük küçük vermesi için kullanılıyor. Perlik ile aynı görevi görüyor, genel anlamda köklerdeki drenajı sağlamak, güçlendirmek için kullanmaya karar verdim. Yine araştırmaların sonucunda öğrendim, bir deneme olacak ama sonuçlarını görmek bir seneyi bulacak. Çünkü bir sene boyunca yeni saksılama yapmayacağım bu ağaçlara.


Bonsai Toprağı Karışımı İçin Torf

Bonsai toprak karışımı için aldığım bir diğer toprak da Torf. Torf aslında herkesin bildiği, genel kullanım amaçlı bir toprak ve çok fazla nem tutuyor. Dolayısıyla doğrudan ağaç kökleri için uygun değil. Ben de toprak karışımında bir miktar kullandım fakat o kadar ıslak geldi ki bir anlığına karışımı bozacağını düşündüm. Sonra sonra diğer maddeler nemi biraz çekince içim rahatladı. Yine de toprak karışımı için çok tercih etmeyin bence.


Bonsai Telleri

Satın aldığım bir diğer bahar bakımı aracı da teller. Telleri aslında bonsai şekillendirme için kullanıyor herkes biliyorsunuz. Bir başka amacı da ağaçları saksıdaki yerlerine sabitlemek. Ben de güçsüz fidanlarım çok sarsılmasın, rüzgar vb. şeylerde yerinden oynamasın diye çok hafif şekilde onları yeni topraklarına sabitledim. Bunu yaparken gövdeyi boğmamaya dikkat ettim, sadece destek amaçlı tel geçirdim.


Bonsai Bakımı İçin Aldığım Aletler

Bunlar da Bauhaus’tan aldığım saksılar. Bu saksılarda bir sene boyunca ağaçları muhafaza edeceğim, büyümelerini ve yerlerini sevmelerini bekleyeceğim. Umarım sorunsuzca tutarlar. Fidanların hepsi 2-3 yaşlarındalar, bu saksıda dördüncü yaşlarına girmelerini bekleyerek önümüzdeki bahar aylarında yeni topraklarıyla buluşturmayı düşünüyorum. Dediğim gibi çok fazla çeşit olduğu için ne alacağını şaşırıyor insan. Ben kız arkadaşımın da yardımıyla hızlıca bu saksıları aldım, hem bir sene boyunca güzel görünecekler hem de amacına uygun. Altlarında drenaj delikleri var, genişlik ve derinlik olarak da ihtiyacımı karşılıyorlar. Bir süredir kumları ve malzemeleri saklayacak bir kutu arıyordum. Hepsi çok pahalı olduğu için canım almak istemiyordu. Bu renkli kutuyu beğendik ve gerçekten çok uygun fiyata aldık. Altında tekerlekleri de var, sanıyorum oyunca kutusu olarak düşünülmüş ama artık bonsai toprağı saklama kutusu oldu.


Erica (Funda) Çalısı

Çalı formundaki bitkilerden hoşlanan bir kız arkadaşım var. Dolayısıyla bu tip şeyler hemen ilgisini çekiyor, ben de her türlü yayılmacı bitkiye ilgiliyimdir ama hiç satın almamıştım daha önce. Bu küçük misafiri de evimize aldık, güzel bir topraklama ile saksı değişimini de gerçekleştirdik. Artık bahara hazır.


İlk Bonsai Denemem: Juniper

İlk bonsai projem. Bu bonsai saksısına dikeceğim ilk bonsai olacak.

Bir de çok tozun içinde, yamuk şekillendirilmiş, ucuza satılan ardıçlar gördük. Bir sürü ardıç içerisinden bu küçük ağacı seçtim. Bakalım bunu şekillendirecek, ilk bonsai saksısı dikimimi yapacağım. Ayrı bir yazıda ardıç bonsai yapımı olarak sizlerle paylaşırım. Henüz ne yapacağımı bilmediğim için dokunmadım bile, öylece balkonda duruyor.

Bonsai Adayı Fidanlarda Bahar Bakımı

Adaylarımın bahar bakımlarında; saksı değişimi, toprak yenilenmesi ve sıvı gübre takviyesi bulunuyor. Bir de çok küçük budamalar yaptım ama kayda değer budamalar değildi, cansız bazı dalları aldım birkaç santim. Bunların dışında yerlerini de severlerse büyümelerini bir sene boyunca izleyeceğim. Buraya, bahar bakımı sonrası fidanların durumu ile alakalı yeni birkaç yazı yazarım gözlemleyip.


Çelikten Bonsai Yetiştirme Yöntemi

0

Bonsai için aday elde etmenin bir diğer yolu da çelikten üretim yapmaktır. Sashiki olarak bilinen bu yöntem aslında bonsai elde etmenin ikinci bir yoludur. Temel yöntem olan tohumdan bonsai üretimi ile alakalı görüşlerimi önceki yazılardan birinde belirtmiştim. Çelikten bonsai üretimi, tohumdan yetiştirmek ile karşılaştırıldığında oldukça önemli zaman kazandıran bir yöntemdir. Çelikten üretim yapmak için yapmanız gerekenleri, aşağıda sıralayacağım. Birçoğu web’den derlediğim yabancı kaynaklardan aldığım yöntemler olsa da henüz kendim yapmadım. Yapacağım bunu da yakın zamanda fakat uygun ağaç arayışındayım. Kiraz ağacından çelikten üretim yapmak istiyorum, yaparsam buraya da detayları yazacağım.

Çelikler Hangi Mevsimde Toplanır?

Çelikten bonsai yapmaya karar verdiğinizde; doğanın uyanık olduğu zamanları seçmenizde fayda var. Bahar ve yaz aylarında çelik almak, her zaman daha kesin sonuçlar almanızı sağlayacaktır. Kirazdan örnek vereyim çünkü daha önce denemiştim ve bu yönde araştırmalar yapmıştım. Kiraz ağacından çelik almak için yeşil, tam odunsulaşmamış dalları tercih etmekte fayda var. İlkbaharın başlarında, tomurcuklar patlamak üzereyken bu çelikleri almak, köklenme eğilimini artıracaktır.

Çelikten fidan yapımı aşamaları
Çelikten bonsai yapımı aşamaları

Çelikten Köklendirme Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir dalı ağaçtan alıp köklendirmek, ciddi dikkat isteyen ama aynı zamanda da zevkli bir iş. Dolayısıyla bu işlemi yaparken ağacın hangi dalını nasıl kesmeniz gerektiğini, hangi bölgeden keserseniz başarı elde edeceğinizi, nasıl hangi koşullarda dikmeniz gerektiğini iyi anlamanız gerekir. Yazının başında da bahsettiğim gibi; ben de bilmiyorum. Araştırmalarım sonucunda derlediğim bilgiler şu şekilde;

  1. Her bitkinin çelik zamanı farklıdır. Çiçek açan bitkilerde bahar ayları ve yazın çelik almak verimi artırır.
  2. Çelikten üretim yapmak için toprak, kum, perlit ve su kullanabilirisiniz. Tüm bunların yeteri kadar uygun sıcaklık ve havalandırmayla desteklendiğinden emin olun.
  3. Çelikten üretimde tomurcuklar ve yaprakların durumu önemlidir. Köklenmeyi uyarırlar ama yaprakların bir kısmını budamanız gerekebilir.
  4. Dalı kestiğiniz açıyla dikmeye ya da köklendirmek için suya koymaya çalışın. Yani bir dalın, ağaçtan ayırdığınız bölgesini alta getirin. Buradan köklenmesini bekleyin.
  5. Alt kısımda çelikte yaralama yaptığınızda, köklenme eğilimi artacaktır.
Kütükten belirmiş bir yaşam belirtisi
Kütükten yeşermiş bir hayat belirtisi

Ben çelikten köklendirme yapmak için şimdilerde köklendirme hormonu olarak da bilinen bir toz arıyorum. Birçok e-ticaret sitesinde köklendirme hormonu olarak bilinen toz ve sıvı yer alıyor fakat biraz araştırmak istediğim için bekliyorum. O tozu satın aldıktan sonra balkon çelik dolacağı için şimdilik ağırdan alıyorum 🙂 Baharın gelmesiyle her yer çiçekli dallarla dolduğundan ve balkondaki fidanlar henüz çok genç olduğundan, böyle bir yöntem kullanarak ağaç yetiştirme fikri çok baskın.

Çelik Nasıl Toprağa Dikilmelidir?

Çelik aldınız, güzelce alt kısmını yaraladınız ve yapraklarına su istemesin diye hafif koparttınız. İş şimdi bu çeliğin köklenmesine kaldı. Araştırmalarım sonucunda şu şartların çelik köklendirme için gerekli ortamı karşıladığını anladım;

  • Aynı ağaçlarda olduğu gibi drenaj delikleri olan en az 15 cm. derinliğinde saksı alın.
  • 15 cm. saksının 1/4’ini kil ve ince çakıl gibi taşlarla doldurun.
  • Saksının 3/4’ünü de; akadama, çakıl ve organik torf ile doldurun.
  • Çeliğin alt kısmını yaklaşık 40-45 derecelik açıyla kesin, tam göz altından kesmeniz köklenmesine katkı sağlayacaktır.
  • Köklendirme hormonuna daldırın ve kestiğiniz çeliğin yarısı toprakta kalacak kadar toprağa batırın.
çelikten üretilmiş fidanlar

Toprağa Dikilen Çeliklerin Bakımı

Çelikleri toprağa diktikten sonra, klasik ağaç bakımı gibi yaklaşmanız gerekiyor. Saksınız dış mekanda kalsın ve doğrudan güneş ışığı almayacak yarı gölge bir ortamda dursun. Bu ortamda çeliklerinizin bulunduğu toprağı nemli tutmanız önemli. Çok sulamayın, toprak nemli kalsın ve yavaş yavaş sulama yaparak besleyin. Yaz aylarında belki gübre ile besleyebilirsiniz ama bence gerek yok, su ile bir şekilde köklenip beslenmesini beklemek gerekli diye düşünüyorum. Siz suladıkça ve başarılı olduğunuzda yapraklar yeniden çıkacak, belki de çiçekleri açacaktır. Bu süre zarfında bazı yapraklar ve çiçekler ölürse eğer onları koparın, ardından yeniden büyümesini bekleyin. Yaklaşık 1-2 sene içerisinde, siz besleyip büyüttükçe ve kökleri tuttuğunda bonsai eğtimi için hazır bir çelik elde edeceksiniz. Bu arada unutmayın; diktiğiniz her çelik tutacak diye bir kural yok. Sabırlı olun ve birden fazla deneme yapın. Böylece başarılı olma ihtimalinizi artırısınız, hepsi bir şekilde tutarsa da fazla bonsai denemesi yapacak ağacınız olur 🙂

Bonsai’de Toprak Değişimi

2
Bonsai toprağı değişimi anı

Bonsai’de Toprak Değişimi Neden Yapılır?

Her bitkide olduğu gibi bonsainizin de toprağının düzenli aralıklarla değiştirilmesi, havalandırılması gerekir. Bonsai adayı olsun, bonsai olsun saksıda yetiştirmeye çalıştığınız tüm ağaçlarda bir süre sonra topraktaki besinler etkisini yitireceğinden, toprağını yenilemek hem ağacınızı rahatlatır hem de daha iyi beslenmesine katkı sağlar. Toprak değişiminin bir diğer sebebi de bu esnada bonsaide kök budaması da yapılmasıdır. Eski toprağa aşırı bağlanmış, birbirine geçmiş ve sertleşmiş köklerde bazı hastalıklar ve mantarlar görülebileceğinden, bonsai toprak değişimi esnasında kök budamasının da aynı anda yapılması uygun olacaktır.

bonsailerde toprak değişimi yaparken karışımlardan faydalanın

Bonsai’de Toprak Değişimi Ne Zaman Yapılır?

Bonsailerde toprak değişimi genellikle ilkbaharın başlarında yapılır. Ağacın kış uykusundan henüz uyanmak üzereyken bu işlemin yapılması, hem bonsainizin şok geçirmesinin önüne geçer hem de baharla birlikte uyandığında daha kolay adapte olmasını sağlar. Toprağı ve saksısı tazelenen, kökleri uygun şekilde budanan bonsainiz ilkbahar ile birlikte daha güçlü yaprak ve çiçek sağlayacaktır.

bonsai toprak değişimi hazırlıkları
Bonsai toprak değişimi hazırlıkları.

Bonsai Toprak Değişimi Nasıl Yapılmalıdır?

Bonsainizde toprak değiştirmeye karar verdiyseniz, öncelikle toprak değişimi esnasında toprakları dökebileceğiniz genişçe bir kap ya da örtü üzerinde bunu yapmalısınız. Eğer bonsainizi saksıya sabitlemek için tel kullandıysanız, mutlaka teli alttan keserek boşa çıkarmanız gerekecektir. Bu adımı unutmayın, yoksa ağacınız zorlanabilir çektiğinizde ve zarar görebilir. Bonsainizi saksısıyla birlikte havaya kaldırarak öncelikle saksıya sıkışıp sıkışmadığını kontrol etmelisiniz. Bunu yapmanın en kolay yolu, ağacınızı kök kısmına yakın bir noktadan hafifçe çekip saksıdan ayırmaya çalışmaktır. Bunu yaptığınızda kolayca çıkıyorsa ağacınızı ve saksınızı ayırabilirsiniz. Fakat bunu yapmanıza rağmen çıkmadıysa; spatula ya da başka bir alet kullanarak saksı ile toprak arasındaki boşluğu genişletmeye çalışabilirsiniz. Tüm saksıyı dönecek şekilde bu işlemi yaptığınızda ağacınızın saksıyla arasındaki sıkışıklık gidecek, yavaş yavaş sökülmeye başlayacaktır. Ağacınızın saksıyla temasını kestikten sonra öncelikle saksınızın içerisindeki eski toprağı dökmeniz gerekecektir. Bu toprağı döktüğünüzde, saksınızı içerisini yıkamak için bir kenara koyabilirsiniz. Bu işlemleri yaptıktan sonra öncelikle ağacınızın köklerindeki fazla toprağı kök tarayıcısı ile çok sert davranmadan tarayarak ayırmalısınız, ardından kök budaması işlemi için kenara koymalısınız.

Adım Adım Bonsai Saksı ve Toprak Değişimi

  1. Öncelikle değişim için ihtiyacınız olan tüm aletlerin yanınızda olduğundan emin olun. Bu aletler; kök tırmığı, makas, kerpeten, toprak darbe çubuğu
  2. Bonsainiz ile saksı drenaj delikleri arasında yer alan telleri sökün. Bu işlemi yapmazsanız ağacınıza zarar verebilirsiniz.
  3. Yukarıda anlattığım gibi, bonsainizi saksısından dikkatli şekilde çekin ve çıkarın.
  4. Çektiğinizde köklerin tüm toprağı sardığını göreceksiniz. Bu doğaldır, gözünüz korkmasın.
  5. Öncelikle çubuk kullanarak köklerdeki toprağı dökmeye başlayın. Bu işlemle kök kenarlarındaki toprakları arındırmak hedeflenir ve nazik olmanızda fayda var.
  6. Kökleri açığa çıkarttıktan sonra, makasla uzun kökleri budayabilirsiniz. Bu işlemi yaparken köklerin maksimum 2/3’si kadarını kesebileceğinizi unutmayın. Beslenmesi için köklerine ihtiyacı var ağacın.
  7. Kök budama işleminden sonra saksınızı ağacınıza hazırlamak için drenaj deliklerine filtrenizi takın.
  8. Telleri bonsainizin altındaki deliklerden geçirdikten sonra, ağacınızı bağlayacak uzunlukta olduğundan emin olun.
  9. Saksınızın en altına, drenaj katı denilen katı yapın. Bu katta akadama ya da lav taşı olarak bulabileceğiniz toprağı kullanabilirsiniz.
  10. İlk katı koyduktan sonra ikinci kata piyasada bulabileceğiniz bonsai toprak karışımı koymalısınız.
  11. Bu katın üzerine ağacınızı, kökleri alev gibi yayılacak biçimde, dikkatlice koyabilirsiniz.
  12. Koyduğunuz ağacınızın yanlarını bonsai toprak karışımı ile örtmeye devam edin. Bu sırada ağacı tek elinizle sabit tutmaya çalışın.
  13. Çubuk kullanarak toprağa hafif hafif vurun. Böylece titreşimle toprak yerini bulacak, güzelce saksıya oturacaktır.
  14. Önceden dışarıda pay olarak bıraktığınız tel yardımıyla ağacınızı saksıya sabitleyin.
  15. Ağacınızı sulayın.